Hij beschrijft het proces van verstedelijking in Oost-Azia- tische landen, waar vanuit de jungle verticaal de stad op- rijst, zonder verleden, zonder geheugen, in één keer. Het fenomeen stad ondergaat op dit moment overal stuip- trekkende veranderingen. Voor onze ogen muteert zij, wordt opnieuw uitgevonden. De stad is niet langer het re- sultaat van aanwijsbare rationele handelingen, niet lan- ger het gevolg van een plan van een stedenbouwer. De stad is ondergeschikt aan natuurwetten, niet meer aan cultuurwetten. ‘Phantom pain’ heet de pijn die je voelt van een geamputeerd, niet meer bestaand ledemaat. Op deze manier houdt stedenbouw zich bezig met de bestu- dering van een niet meer bestaande conditie. Wat gaat stedenbouw vervangen? Een vorm van proces begelei- den. Soms heb ik het gevoel, zegt Koolhaas, dat zo’n be- roep al bestaat, en het heet landschap of landstad. Land- schap is een veel beter antwoord op dit proces, dan architectuur of stedenbouw. Landschap koppelt moeite- loos het onverenigbare, bedekt het onverteerbare, veran- dert het vulgaire, consumptieve in oase. Landschap is snel, eenvoudig, goedkoop, efficiënt, vrij van controver- se, flexibel. Landschap kan links zijn of rechts, kritisch of onkritisch, frivool of serieus, Disney of kerkhof. Stedenbouw - het is helemaal niet meer nodig, sterker nog, het is niet eens wenselijk, het compliceert de boel maar. Stedenbouw houdt op. De voormalige derde we- reld - nu grootstadslaboratorium - heeft ons probleem op- gelost. De stoep, het trottoir, de grond, het maaiveld - dat is het enige verband dat alles aan elkaar knoopt. Deze ‘meditatie’ zoals Koolhaas het noemt, is niet door afgunst ingeblazen, integendeel. Zijn respect en zelfs liefde voor het landschap gaat zelfs zover dat hij zich er- bij aan wil sluiten. Door de stad/stedenbouw/architectuur gedeeltelijk als landschap te beschouwen kunnen ook wij onze onschuld claimen. De stad als landschap onder- gaan - dat is het enige wat erop zit. Het is ontstaan, niet gemaakt. Het is een proces, geen ontwerp, het is niet stabiel, het gebeurt. De stamboom van landschap gaat ongetwijfeld terug naar het paradijs - die van de architec- tuur naar de zondeval. Landschapsarchitecten hebben dus een directe lijn met het paradijselijke - straatvegers de eer om, keer op keer, de zonde weg te bezemen en te spuiten - vandaar deze prijs en de terechte koppeling. Download tekst als pdf