SikkensFoundation

Publicaties

JOOST BALJEU: MORGEN KAN HET ARCHITECTUUR ZIJN, 1975 — De behoefte om het verloren evenwicht tussen mens en natuur en tussen kunst en natuur te herstellen, was be- langrijk voor Joost Baljeu (1925-1991) en vele concrete kunstenaars die publiceerden in het tijdschrift Structure, dat van 1958 tot 1964 werd uitgebracht. Baljeu streefde ernaar in zijn werk een structureel groeiproces uit te drukken dat parallel loopt met dat van de natuur, waarbij hem een synthese van kunst en natuur voor ogen stond. Natuurvormen zouden worden voortgebracht door middel van een proces van op elkaar inwerkende krachten. Bal- jeu vond dan ook dat de kunstenaar zich dus niet moest toeleggen op de uiterlijke kenmerken van een vorm maar op de groeiprocessen die eraan ten grondslag liggen. Or- ganische groeiprocessen kon men vooral door middel van wiskundige formules uitdrukken. Baljeu en de andere kunstenaars van Structure geloofden dat zij door hun werkproces parallel te laten lopen aan het groeiproces in de natuur, de komst van een nieuwe harmonieuze wereld konden bevorderen. Baljeu achtte de menselijke geest niet superieur aan de materiële werkelijkheid. Bij Mondr- iaan vond hij wat dit betreft een te wisselvallige houding ten opzichte van de natuur en hij greep daarom terug op de Franse kubist Albert Gleizes en later op de ideeën over tijd-ruimte en de vierde dimensie van Van Doesburg om het dynamische karakter van de natuur uit te druk- ken. Ruimtelijke constructies als het reliëf en het vrij- staande beeld zouden een steeds grotere rol bij hem gaan spelen omdat in hen de verwantschap met het dy- namische groeiproces in de natuur beter tot uitdrukking komt dan op het platte vlak van een schilderij. Terug naar overzicht